تولیدمثل در چرخۀ حیات نقش به سزایی دارد. دستگاه تولیدمثل جانوران متفاوت است. دستگاه تولیدمثل مردان نیز ویژگیهای خاص خود را دارد، در حقیقت هر جا صحبت از دستگاه تولیدمثل مردان میشود منظور اسپرم است. در این مقاله ما به بررسی دستگاه تولیدمثل مردان میپردازیم و شما را با قسمتهای مختلف دستگاه تولیدمثل آشنا میکنیم.
1- تمام سلولهای مشاهده شده که در لولۀ اسپرمساز میبینید اعم از اسپرماتوگونی – اسپرماتوسیت 1 و 2 و اسپرماتید و اسپرم همگی تحتتأثیر هورمونهای هیپوفیزی هستند.
2- سلول اولیۀ اسپرماتوگوسیت 1 از میتوز اسپرماتوگونی به دست آمده ولی سایر سلولها از تقسیمات میوزی هستند.
3- تعداد کروموزومهای اسپرماتوگونی و اسپرماتوسیت 1، 2 ان مضاعف – اسپرماتوسیت 2 ان مضاعف و اسپرماتید و اسپرم آن غیرمضاعف است.
4- اسپرماتید تقسیم نمیشود تا اسپرم را به وجود بیاورد؛ بلکه تمایز و تغییر شکل پیدا میکند.
5- بزرگترین سلول دیوارۀ یاخته سرتولی است که کار بیگانهخواری و دفاع را انجام داده و قابلیت تقسیم ندارد.
6- تنها سلولی که توانایی تولید یک نوع یاخته از نظر ژنی دارد اسپرماتوگونی است.
7- تمامی سلولهای مشاهده شده در لوله به هم متصلاند و از هم مجزا نیستند.
8- سلولها از خارج به داخل لوله تقسیم میشوند و سلولهای جدیدتر داخلیترند.
9- در فضای اسپرمساز ابتدا دم اسپرم وارد میشود و سپس سایر اجزای آن.
10- فقط اسپرم است که در تماس با یاختههای برونریز قرار دارد.
11- توجه کنید که اپیدیدیم یک لوله است و لولههای اسپرمساز، لولههای بسیار زیادی هستند؛ پس تعدادشان بیشتر از یکی است!
12- سلولهای اسپرماتوگونی و اسپرماتوسیت 2 کروماتیدهای خواهری را جدا میسازند.
13- سلولهای اسپرماتید مانند اسپرماتوسیت ثانویه قابلیت همانندسازی را ندارند.
14- هستههای سلولهای خارجی و اولیه نسبت به هستههای سلولهای آخری و پایینی بزرگترند.
15- یاختهها برای تولید و تمایز اسپرم مواد شیمیایی را ترشح کرده پس اگزوسیتوز دارند.
تست ترکیبی از این مبحث:
1-در هر اسپرم موجود در فضای لوله اسپرم ساز قطعا……..وجود دارد.
1) یک کروموزروم جنسی
2) تعداد زیادی راکیزه
3) مقدار زیادی سیتوپلاسم
4) توانایی حرکت به سمت جلو
پاسخ گزینه 2
تحلیل گزینه 1: با توجه به خطاهای میوزی ک در فصل 6 خواندیم احتمال اینکه یک اسپرم کروموزم جنسی نداشته یا بیشتر از یکی داشته باشد وجود دارد.
گزینه 3: باید مقدار زیادی سیتوپلاسم جهت تولید اسپرم رخ دهد بالعکس!
گزینه4: همانطور که گفتیم باید 18 ساعت اسپرمها بمانند تا توانایی حرکت پیدا کنند.
2-در کدام یک از یاختههای زیر نمیتوان کاریوتیپ تهیه کرد؟
1) اسپرماتوسیت اولیه
2) اسپرماتوگونی
3) اسپرماتوسیت ثانویه
4) اسپرماتید
پاسخ گزینه 4
تحلیل: منظور تست مرحله متافاز از تقسیم است که در فشرده ترین حالت خود قرار دارد.
اسپرماتید همانطور ک گفتیم قابلیت تقسیم ندارد در حالی که سایرین قابلیت تقسیم چه میتوز و چه میوز را دارند و هردوی این تقسیمات دارای مرحلع متافاز و کاریوتیپ میباشند.
- غدد پیازی میزراهی دو عدد هستند و دقیقاً در ابتدای میزراه قرار گرفتهاند.
- غدۀ پروستات یک عدد و دقیقاً زیر مثانه قرار دارد و میزراه از درون آن عبور میکند.
- در جلوی مثانه استخوان لگن داریم که مجرای اسپرمبر از جلوی آن عبور میکند.
- کل بیضه و اپیدیدیم و بخشی از اسپرمبر در داخل کیسۀ بیضه قرار دارند.
- وزیکول سمینال یک جفت و در پشت مثانه قرار دارد.
- مجرای اسپرمبر با عبور از کنار و بالای مثانه و پس از عبور از دو میزنای به سمت پشت مثانه حرکت میکند.
- مجرای وزیکول سمینال و مجرای اسپرمبر درون پروستات به هم میپیوندند و یک مجرای مشترک را میسازند.
- اسپرمها فقط از درون پروستات رد میشوند و محتویات غدد وزیکول سمینال و پیازی میزراهی به آنها میپیوندد و در مجموع مایع منی را میسازند.
- اسپرمها غدد درونریز و پایینترین غدد درونریز در بدن انسان هستند.
- پشت غدد وزیکول سمینال راستروده قرار دارد که بخشی از لولۀ گوارش است.
- سطح درونی لولۀ اسپرم در نزدیک وزیکول سمینال چینخورده است.
- غدد پیازی میزراهی کوچکترین غده در این تصویر است.
- میزراه در ابتدا ضخیم سپس نازک و در انتها دوباره ضخیم شده است.
تحلیل و بررسی تست ترکیبی از این قسمت:
- کدام گزینه عبارت مقابل را به نادرستی تکمیل میکند؟
در مردان ………………. غدد وزیکول سیمنال در جایی قرار دارد که ……………….
1) پشت – این بخش قسمت پایینی کولون پایینرو را تشکیل میدهد.
2) پشت – با ورود مدفوع به آن انعکاس تخلیۀ مدفوع راهاندازی میشود.
3) جلوی – ادرار را به کمک دو میزنای با طول نابرابر دریافت میکند.
4) جلوی – تحریک گیرندههای کششی دیوار آن انعکاس دفع ادرار را راهاندازی میکند.
پاسخ: گزینۀ 1
- تحلیل گزینۀ 1 و 2: در پشت غدد وزیکول سمینال راستروده قرار دارد که بخشی از کولون پایینرو نیست و مجزا از آن است و وظیفۀ راهاندازی انعکاس تخلیۀ مدفوع با ورود به آن را دارد.
- تحلیل گزینۀ 3 و 4: در جلوی غدد وزیکول سمینال مثانه است که ادرار را از طریق دو میزنای که از کلیههای راست و چپ میآیند و کلیۀ راست به علت کبد پایینتر است این نابرابری را میسازد و همینطور وظیفۀ راهاندازی انعکاس دفع ادرار را با تحریک گیرندههای کششی خود دارد.
- در مردان هورمونی که درتنظیم فعالیتهای دستگاه تولیدمثلی نقش دارد نمیتواند ………………. شود.
1) در بدن زنان بالغ نیز ساخته
2) باعث تحریک رشد قسمتهایی از بدن
3) بدون عبور از غشا به گیرنده خود متصل
4) از غده هیپوفیز به محیط داخلی بدن ترشح
پاسخ: گزینۀ 3
تحلیل گزینهها: منظور سؤال دو هورمون هیپوفیزی LH و FSH و هورمون تستسترون است.
- گزینۀ 1: در بخش قشری فوقکلیه بخشی از هورمون جنسی در هر دو جنس ساخته میشود!
- گزینۀ 2: تستسترون موجب رشد استخوانها میشود!
- گزینۀ 4: منظور همان هورمونهای LH و FSH هستند که از هیپوفیز ترشح میگردند.
- و اما گزینۀ 3: هر سلولی مخصوصاً وقتی هورمون باشد نمیتواند بدون عبور از غشای سلول سازنده خود ترشح شود و روی سلول پسین خود اثر بگذارد!
- در بدن مرد بالغ هر یاختهای که هورمون جنسی ترشح میکند قطعاً ……………….
1) در دستگاه تولیدمثلی قرار دارد. 2) نوعی یاخته درونریز است.
3) در مجاورت یاختههای تولیدکننده اسپرم است. 4) در تنظیم میزان قندخون نقش ندارد.
پاسخ: گزینۀ 2
- تحلیل گزینۀ 1 و 3: همانطور که گفتیم بخش قشری فوقکلیه نیز توانایی تولید هورمون جنسی دارد پس گزینۀ 1 و 3 رد میشوند.
- تحلیل گزینۀ 4: یاختههای استروژن و پروژسترون توانایی ترشح هورمون کورتیزول دارند که در تنظیم میزان قندخون نقش دارد!
- اما همگی آنها نوعی یاخته درونریز هستند!
نویسنده: تیم مشاوره مقدم-مهرسا پاک سرشت