رشتۀ علوم تربیتی یکی از مهمترین رشتههای علمی و آموزشی است که به مطالعه و تحقیق در حوزههای مرتبط با فرایند آموزش و پرورش افراد میپردازد. این رشته برای افرادی که به تدریس، مشاورۀ تحصیلی، ادارهگری مدارس و سایر موارد مرتبط با آموزش علاقهمند هستند، بسیار مناسب و جذاب است.
اهمیت رشتۀ علوم تربیتی
رشتۀ علوم تربیتی یکی از اصلیترین رشتههای آموزشی است و نقش بسیار مهمی در تربیت نیروی انسانی جامعه دارد. این رشته به افراد امکان میدهد تا مفاهیم آموزشی، روشهای تدریس، روانشناسی اجتماعی، مشاورۀ تحصیلی و سایر موارد مرتبط با آموزش را در این زمینه بیاموزند. اهمیت این رشته از جهت تأثیرگذاری بر روند آموزش و پرورش جامعه، پررنگتر از همیشه است.
گرایشهای رشتۀ علوم تربیتی
-
تکنولوژی آموزشی:
در این گرایش، دانشجویان به فناوریها و ابزارهای مدرنی که در فرایند آموزش و پرورش مورد استفاده قرار میگیرند، آشنا میشوند. آموزشهای این گرایش بر اساس استفاده از رایانهها، نرمافزارهای آموزشی، تکنولوژیهای تعاملی و آموزش آنلاین تمرکز دارد. دانشجویان با یادگیری روشهای نوین تدریس، میتوانند در ارتقاء فرایند آموزشی مؤثر باشند.
-
آموزش دبستان و پیشدبستان:
در این گرایش، دانشجویان به توانایی آموزش و پرورش کودکان در مقاطع دبستان و پیشدبستان میپردازند. آموزشهای این گرایش شامل روشهای تدریس، برنامهریزی کلاسها و فعالیتهای آموزشی مناسب برای این گروه سنی است. دانشجویان با یادگیری روشهای تدریس جذاب و ترفندهای آموزشی کودکان، میتوانند در زمینۀ تربیت نسلهای آینده نقش مؤثری داشته باشند.
-
مدیریت و برنامهریزی آموزشی:
در این گرایش، دانشجویان با مدیریت و برنامهریزی مؤسسات آموزشی و مدارس آشنا میشوند. آموزشهای این گرایش شامل مدیریت منابع انسانی، برنامهریزی کلاسها، تدوین سیاستها و اجرای برنامههای آموزشی است. دانشجویان با یادگیری مهارتهای مدیریتی و سازماندهی، میتوانند در تحسین کیفیت آموزش و بهبود فرایند آموزشی دخالت داشته باشند.
-
آموزش و پرورش کودکان استثنایی:
این گرایش برای افرادی است که به آموزش و پرورش کودکان با نیازهای خاص و استثنایی علاقهمند هستند. دانشجویان در این گرایش با مفاهیم و روشهای آموزشی مناسب برای این گروه از کودکان آشنا میشوند. آموزشهای این گرایش شامل روشهای تدریس و مشاوره آموزشی برای افراد استثنایی است. افرادی که در این گرایش تحصیل میکنند، میتوانند در بهبود رفتار و توانمندیهای کودکان با نیازهای خاص نقش مهمی ایفا کنند.
بازار کار و آیندۀ شغلی
در رشتۀ علوم تربیتی، فارغالتحصیلان دارای امکانات و فرصتهای شغلی گوناگونی هستند که به آنها اجازه میدهد در حوزههای مختلف فعالیت کنند. برخی از این فرصتها و محلهایی که فارغالتحصیلان رشته علوم تربیتی میتوانند در آنها فعالیت کنند، عبارتند از:
- استخدام در آموزش و پرورش بهعنوان کارشناس تربیتی: فارغالتحصیلان رشتۀ علوم تربیتی میتوانند در مدارس و آموزشگاهها بهعنوان کارشناس تربیتی فعالیت کنند و در تدریس، مشاوره و پشتیبانی آموزشی دستیابی به موفقیت داشته باشند.
- استخدام در سازمان بهزیستی بهعنوان کارشناس بازپروری و تربیتی: فارغالتحصیلان علوم تربیتی میتوانند در سازمان بهزیستی بهعنوان کارشناس بازپروری و تربیتی برای کمک به افرادی که نیاز به پشتیبانی و راهنمایی دارند، مشغول به کار شوند.
- استخدام در وزارت ارشاد بهعنوان مربی و استاد دانشگاه: فارغالتحصیلان این رشته میتوانند در وزارت ارشاد بهعنوان مربی و استاد دانشگاه فعالیت کنند و دانشجویان رشتههای مرتبط را آموزش دهند.
- استخدام در مراکز خصوصی و دولتی آموزش کودکان استثنایی: فارغالتحصیلان علوم تربیتی میتوانند در مراکز آموزشی کودکان استثنایی فعالیت کنند و به کودکان با نیازهای خاص ارائۀ خدمات آموزشی کنند.
- مربی کارورزی دانشجویان تربیت معلم: فارغالتحصیلان این رشته میتوانند بهعنوان مربی و راهنما در کارورزی دانشجویان تربیت معلم فعالیت کنند و آنها را در مسیر حرفهای خود هدایت کنند.
- استخدام بهعنوان کارشناس گزینش و مدیریت منابع انسانی در سازمانها: فارغالتحصیلان رشتۀ علوم تربیتی میتوانند در سازمانها بهعنوان کارشناس گزینش و مدیریت منابع انسانی فعالیت کنند و در فرآیند استخدام و مدیریت منابع انسانی شرکت کنند.
- استخدام بهعنوان کارشناس گزینش و کارشناس بازپروری در وزارت بهداشت و بهزیستی: فارغالتحصیلان رشتۀ علوم تربیتی میتوانند در وزارت بهداشت و بهزیستی بهعنوان کارشناس گزینش و کارشناس بازپروری فعالیت کنند و در زمینۀ بهبود فرآیندهای مربوط به بهبود زندگی افراد مشارکت کنند.در کل، رشتۀ علوم تربیتی فرصتهای شغلی گستردهای دارد و افراد با توجه به تخصصها و علاقههای شخصی خود میتوانند در حوزههای مختلف فعالیت کنند و نقشهای مهمی در فرآیند آموزش و پرورش و بهبود زندگی افراد ایفا کنند.
وظایف در محیط کار
- ایجاد تنوع در تدریس و انگیزه و خلاقیت در دانشآموزان با استفاده از الگوهای جدید تدریس
- کنترل کیفی تکالیف یا تحقیقات ارائهشده قبل از تدریس و ارائۀ گزارش در دفتر کلاس
- تفهیم درست و صحیح مطالب درسی به دانشآموزان و فراگیران
- انجام ارزشیابی پایانی در فرآیندهای یاددهی و یادگیری
- تعیین حیطههای شناختی در سؤالات ارائهشده(دانش، کاربرد، درک فهم، تجزیه و تحلیل)
- بررسی علل ضعف درسی دانشآموزان و ارائه راهنماییهای لازم به آنها
- بررسی تفاوتهای فردی دانشآموزان
- ارجاع دانشآموزان در صورت وجود مشکلات درسی و اخلاقی به مشاوران پایه
تواناییهای موردنیاز برای موفقیت
- علاقه به رشتۀ علوم تربیتی: علاقهمندی قوی به مباحث و مسائل مرتبط با آموزش و پرورش افراد، میتواند افراد را به تحصیل در این رشته ترغیب کند و برای موفقیت آنها اساسی است.
- روابط انسانی بالا: تخصصهای علوم تربیتی انسانمدار بوده و برقراری روابط مؤثر با دیگران، از جمله دانشآموزان، همکاران و اولیاء، برای تدریس و مدیریت مؤثر امری ضروری است.
- اصول مدیریت آموزشی: آشنایی با اصول و مفاهیم مدیریت آموزشی و تواناییهای سازماندهی و برنامهریزی در زمینۀ آموزش و پرورش، افراد را در مسئولیتهای مدیریتی قرار میدهد.
- جامعهشناسی: آموزش و پرورش در تعامل با جامعه و فرهنگ جامعه انجام میشود. آشنایی با مفاهیم جامعهشناسی به افراد کمک میکند تا بتوانند نیازها و مشکلات جامعۀ خود را در فرایند آموزش مدنظر قرار دهند.
- خلاقیت بالا: در تدریس و طراحی برنامههای آموزشی، استفاده از روشها و فنون خلاقانه میتواند محیط آموزشی را جذابتر و مؤثرتر کند.
- فن بیان خوب: توانایی بیان درست و روان مفاهیم و انتقال محتوا به دیگران، از جمله دانشجویان و دیگر همکاران، در فرایند آموزش و ارتباط با دیگران بسیار مهم است.
داشتن این تواناییها به همراه ارادۀ قوی و پشتکار، افراد را به موفقیت در رشتۀ علوم تربیتی نزدیکتر میکند و به آنها کمک میکند تا در حوزههای مختلف آموزش و پرورش مؤثر باشند.
نویسنده: تیم مشاوره مقدم _ فاطمه دهقانپور