فیزیک از آن درسهایی است که خیلی از داوطلبان کنکور در ماههای آخر حسابی درگیر آن میشوند. اهمیت این درس در کنکور ریاضی و تجربی به قدری بالا است که خیلی از دانشآموزان برای موفقیت در آن تمام تلاش خودشان را میکنند. برای بعضیها فیزیک درسی جذاب و منطقی است و برای بعضی دیگر مجموعهای از فرمولها و مسائل گیجکننده به شمار میآید. همین تفاوت تجربهها باعث شده هر سال بحثهای زیادی درباره سختی فیزیک کنکور، درصد لازم برای قبولی در رشتههای برتر و روش درست مطالعه آن شکل بگیرد. سوالاتی را بدهد که معمولا ذهن داوطلبان را درگیر میکند. پس با ما همراه باشید.
برای روشنتر شدن این موضوعات، در این گفتوگو به سراغ یکی از باتجربهترین اساتید فیزیک در سراسر کشور، یعنی استاد نوکنده رفتهایم تا از زاویهای واقعبینانه به چالشهای رایج داوطلبان نگاه کنیم؛ مثل تغییرات سطح دشواری سوالات، استراتژی مطالعه در ماههای پایانی، درصد لازم برای رشتههای برتر و اشتباهاتی که اغلب دانشآموزان هنگام تستزنی مرتکب میشوند. پس با ما همراه باشید.
فهرست مطالب
تغییرات سختی فیزیک و تاثیر آن بر درصد رتبه برترها
در سالهای اخیر، یکی از بحثهایی که همیشه بین داوطلبان تکرار شده این است که «فیزیک سختتر شده یا ما ضعیفتر شدیم؟» خیلیها تصور میکنند دلیل پایین بودن درصدها افزایش سطح دشواری سوالات است؛ درحالیکه افراد دیگر نظر کاملا متفاوتی دارند. برای اینکه ببینیم واقعا چه چیزی در فیزیک کنکور تغییر کرده و این تغییرها چه تاثیری روی درصد لازم برای رتبههای برتر گذاشته، گفتوگو را با همین سوال شروع کردیم.
سوال: سطح دشواری درس فیزیک کنکور در سالهای اخیر چه تغییری کرده و این موضوع چه تأثیری روی درصد مورد نیاز برای آوردن رتبههای برتر داشته است؟
+ سطح سوالات فیزیک استاندارده، نه سخته و نه آسون؛ توی سالهای گذشته هم تغییر نکرده. اما میانگین درصد بچهها پایین اومده که این نشون میده توده بچهها کمتر درس میخونن. پس میانگین درصدی که داوطلبها میزنن کمتر شده اما سوالات سختتر نشدن. این برای اونهایی که میخوان خیلی خوب درس بخونن خبر خوبیه چون نشون میده رقبای ضعیفی دارن.
استراتژی نجاتبخش برای داوطلبان ضعیف در درس فیزیک با هدف پزشکی
در ماههای آخر، معمولا فیزیک تبدیل به درسی میشود که خیلیها تکلیفشان با آن مشخص نیست؛ نه آنقدر خوانده شده که خیال آدم راحت باشد، نه آنقدر زمان مانده که بتوان از صفر شروع کرد. برای داوطلبانی که هدفهای جدی مثل پزشکی دارند، انتخاب مسیر درست در این مقطع مهمتر از حجم مطالعه است. اما اینکه بدانید از کجا شروع کنید، سراغ چه منابعی بروید و چطور درس را طوری بخوانید که بازدهی سریع و خوبی داشته باشد، همگی به سطح علمی شما در درس فیزیک بستگی دارد.
سوال: برای داوطلبانی که در طول سال در درس فیزیک ضعف دارند اما هدفشان قبولی در رشته پزشکی است، چه استراتژیای برای کسب درصد قابل قبول پیشنهاد میکنید؟ بهترین استراتژی برای چنین مخاطبی در زمان کم چیست؟
برای بچههایی که تا الان خیلی جدی درس نخوندن بهترین کار اینه که برن سر اصل مطلب، یعنی موضوعاتی که خیلی پر سوال هستن تا حتی وقتی کم درس میخونن بتونن بازدهی بیشتری داشته باشن. چند تا منبع خیلی خوب هستن که توی اونها سوالهای شبیه به کنکور رو پیدا میکنین. یکیش تمرینهای کتاب درسیه، چون هر سال 40 درصد سوالات از تمرینات کتاب درسی میان. دومیش، سوالات کنکور 5 سال اخیر توی داخل و خارج از ایرانه چون همیشه تعدادی از سوالات درست مثل سالهای قبل هستن. سومین چیزی که میتونه بهشون کمک کنه آزمونهای جامع سنجشه. توی این سالها ثابت شده که بیشک طراحان کنکور یه رابطهای با آزمونهای سنجش دارن. گفته میشه یا طراحهای این آزمونها یکیه یا دفترچههای کنکور با توجه به سوالات سنجش طرح میشن. ممکنه حتی سوالات آزمونهای سنجش 2 یا 3 سال اخیر توی کنکور سال آینده بیاد.
سوال: داوطلبانی که میخواهند در کنکور 1406 شرکت کنند و دقیقا همین شرایط را دارند باید چه رویکردی را در پیش بگیرند؟
+ به نظر من کسایی که میخوان در کنکور 1406 شرکت کنن هم وقت زیادی ندارن؛ چون کنکور یه پروسه 2 ساله هست و کسیکه میخواد نتیجه خوبی بگیره باید از سال یازدهم شروع کنه. در نتیجه، اگه کسی همین الان هم شروع نکرده برای کنکور 1406 نسبت به رقبای خودش عقبه و باید هر چه زودتر شروع کنه. پیشنهادم اینه که این دسته از بچهها توی تابستان دروس پایهشون رو که قبلا خوندن خیلی کامل و حرفهای جمعبندی کنن و قسمتهایی که خوب یاد نگرفتن رو خوب بخونن. هر چه قدر بهتر بتونن این دروس رو جمعبندی کنن سال تحصیلی بهتری هم خواهند داشت.
فقط خواندن فصلهای پرتکرار؛ کافی یا اشتباه؟
وقتی زمان کم میشود، خیلیها دنبال راه میانبری میگردند که بتواند بیشترین بازدهی را در کمترین فرصت بدهد. خیلی از دانشآموزان برای درس فیزیک به سراغ روش حذف فصلهای به ظاهر کماهمیت میروند. اما این تصمیمی نیست که بدون دید کارشناسی بتوان درباره آن قضاوت کرد. برای همین، این بخش گفتوگو را به همین پرسش اختصاص دادیم تا روشن شود در ماههای پایانی، حذف برخی فصلها انتخاب هوشمندانهای هست یا خیر.
سوال: در ماههای پایانی پیش از کنکور آیا فقط تمرکز روی فصلهای پرتکرار فیزیک میتواند برای رسیدن به درصد مناسب در کنکور کافی باشد؟
+ بعضی از بچهها اینطور فکر میکنن که توی زمان کم میتونن از بین 16 فصل فیزیک کنکور 10 فصل پرسوال رو بخونن و بقیه رو بذارن کنار تا نتیجه بهتری بگیرن. من پیشنهاد میکنم به جای حذف فصلها، همه رو بخونن و سوالات سخت هر مبحث رو حذف کنن. دلیلشم اینه که هر سال 30 درصد سوالات آسون هستن و البته کسی هم نمیدونه که سوال مربوط به کدوم مبحث قراره آسون باشه. وقتی یه فصل رو حذف میکنین ممکنه از شانس شما سوال آسونه مربوط به همون مبحثی باشه که کنار گذاشتین. نتیجه کنکور و زندگی کنکورتونو درگیر شانس نکنین.
میانگین درصد لازم برای پزشکی و مهندسی در دانشگاههای برتر
وقتی صحبت از قبولی در رشتههای تاپ میشود، اولین چیزی که ذهن داوطلبها را درگیر میکند این است که بالاخره باید فیزیک را چند درصد بزنند. اما نکته اینجاست که تعریف تاپ برای همه یکسان نیست؛ گاهی کسی به دنبال پزشکی تهران است و گاهی قبول شدن در یک دانشگاه معتبر در شهرهای دیگر برایش هدف نهایی محسوب میشود. همین تفاوت اهداف باعث میشود عددی که باید برای فیزیک به آن برسند، از یک نفر به نفر دیگر فرق کند. این سوال همیشه مطرح است و حتی داوطلبهای قوی هم به دنبال یک بازه مطمئن هستند تا بدانند باید برای داشتن چه سطح عملکردی برنامهریزی کنند.
سوال: میانگین درصد فیزیک برای قبولی در رشتههای تاپ مثل پزشکی و مهندسی در دانشگاههای برتر کشور چند است؟ اگر بخواهید برای آن بازهای در نظر بگیرید.
+ معنی قبولی در رشتههای تاپ برای هر کسی فرق میکنه؛ مثلا برای یک نفر ممکنه قبولی پزشکی تاپ باشه. این در حالیه که فرد دیگهای ممکنه تنها پزشکی تهران رو تاپ به شمار بیاره. اگه منظورمون از تاپ دانشگاه تهران برای پزشکی یا دانشگاه شریف برای رشته ریاضی باشه؛ فیزیکشون رو باید حداقل 60 تا 70 درصد بزنن. اما اگه بخوان پزشکی یا مهندسی توی یه دانشگاه خوب در شهرهای مختلف مثل تهران، اصفهان و اهواز قبول بشن میتونن روی 50 یا 60 حساب کنن.
ریشهی اصلی مشکل داوطلبها در حل مسائل فیزیک چیست؟
بخشی از سردرگمی داوطلبان در فیزیک از آنجایی میآید که تصور میکنند هرچه بیشتر بخوانند، توانایی آنها در حل سوالات هم بیشتر میشود؛ اما واقعیت کاملا فرق میکند. درس فیزیک با خواندن جلو نمیرود و همین باعث میشود دانشآموزی که وقت گذاشته، اما پای حل تمرین نرفته، احساس کند چیزی بلد نیست. مشکل اصلی همین فاصله بین مطالعه و تمرین واقعی است.
سوال: چرا بسیاری از دانشآموزان با وجود مطالعه زیاد هنوز در حل مسائل فیزیک مشکل دارند؟
+ بچهها همیشه به من میگن که آقا من درس میخونم اما نتیجه نمیگیرم، دلیلش نمیدونم چیه. مشکلشون اینه که فیزیک درس خوندنی نیست؛ این کار مثل اینه که بری اصول دوچرخهسواری رو بخونی اما سوار دوچرخه نشی. فیزیک یه مهارتیه که با حل کردن به دستش میارین و توش بهتر میشین.
دلایل عدم توانایی حل سوالات درس فیزیک
بسیاری از داوطلبان با اینکه زمان زیادی را صرف خواندن فیزیک میکنند، هنگام حل سوالات گیر میافتند. بخش مهمی از این مشکل از نحوه شروع تستزنی میآید. دانشآموزان از همان ابتدا سراغ سوالاتی میروند که هیچ ایدهای درباره آنها ندارند و همین باعث میشود خیلی زود وارد فضای سخت و نامطمئن شوند و انگیزهای که دارند از بین برود. استاد نوکنده معتقد است مسیر درست از سوالات آشنا شروع میشود؛ یعنی همان تستهایی که قبلا در کلاس حل شده و با آنها ارتباط دارند. قدم بعدی، کار روی سوالات سادهتر و بدون محدودیت زمانی است؛ تعداد کم، تمرکز بالا و فرصت فکر کردن راه پیشرفت را برای شما باز میکند.
سوال: چرا بعضی از دانشآموزان با وجود مطالعه زیادی که دارند در حل سوالات فیزیک با مشکل روبرو میشوند؟
+ دلیلش اینه که بچهها توی شروع تستزنی به سراغ سوالاتی میرن که موقع روبرو شدن با اونها هیچ ایدهای ندارن باید چیکار کنن. همین باعث میشه کاملا ناگهانی بیفتن توی باتلاق سوالات سخت و همون اول زده بشن. راهش اینه که اول جزوه کلاس معلمشون رو یک بار دیگه حل کنن؛ یعنی سوالاتی که براشون آشنا هست رو یکبار دیگه حل کنن تا دوباره اعتماد به نفس به دست بیارن.
برای حل این مشکل باید همچنین از سوالات سادهتر شروع کنن اما برای هر سوال زمان نگیرن. به خودشون وقت آزاد بدن تا بتونن واقعا روی تست زمان بذارن. علاوه بر این باید تعداد تستهای کمتری حل کنن؛ چون مهم اینه که بتونن سوالات ساده و محدود رو خودشون حل کنن و از عملکرد خودشون لذت ببرن. این باعث میشه دانشآموزها توی یه چرخه بیفتن؛ چرخهای که باعث میشه روحیهشون تقویت بشه و به خودشون اعتماد داشته باشن. اما اگه از همون اول برن سراغ سوالات سخت توی سیکل معیوبی میافتن که باعث میشه به هیچ پیشرفتی توی تستزنی دست پیدا نکنن.
یه رازی وجود داره که میگه شما توی چیزهایی موفق میشین که ازشون لذت ببرین. بنابراین کسانیکه میخوان توی یه کاری موفق بشن باید اون کار یا از اول براشون جذاب باشه یا با تلاشهای خودشون جذابیت پیدا کنه. به هر حال نه فقط درس فیزیک بلکه همه درسها تا کنکور همراه بچهها هستن و اونها باید یه کاری کنن که این همراهی براشون لذتبخش باشه.
تست بیشتر یا تحلیل عمیقتر؟
برای رسیدن به درصدهای بالا در فیزیک، نمیشود فقط روی تعداد تست یا تحلیل تست تکیه کرد؛ هر دو لازم هستند. اما استاد نوکنده تاکید میکند که اگر قرار باشد یکی از این دو اهمیت بیشتری داشته باشد، بیتردید کیفیت حلکردن تستها است. دانشآموز باید روی هر سوال وقت بگذارد، اجازه بدهد ذهنش درگیر شود و بدون عجله سراغ پاسخنامه نرود. حتی ارزش اینکه یک سوال را بتوان از دو یا سه روش حل کرد، خیلی بیشتر از این است که سه سوال مختلف را فقط از یک مسیر پاسخ بدهید.
سوال: برای کسب درصد بالا در درس فیزیک، حل تعداد زیاد تست مهمتر است یا تحلیل دقیق تستها؟
+ راستش هر دو مهمه. کیفیت حل سوال اهمیت داره به شرط اینکه توی این روند دانشآموز برای تستها وقت بذاره و سریع سراغ پاسخنامه نره تا ذهنش رشد کنه. اینکه یه دانشآموز بتونه یه سوال رو از 3 تا راه حل کنه، خیلی بهتر از اینه که 3 تا سوال مختلف رو حل کنه.
، خیلی بهتر از اینه که 3 تا سوال مختلف رو حل کنه. اما چون درس فیزیک یه مهارت به شمار میاد، تعداد سوالات هم مهمه. با این وجود، اگه بخوام به یکی از اونها بیشتر وزن بدم، باید بگم کیفیت حل سوال و پاسخ دادن به یک تست به چند روش متفاوت اهمیت بیشتری داره.
موفقیت با حل تستهای ساده تا متوسط
به گفتهی استاد نوکنده، برای موفقیت در کنکور فیزیک لازم نیست سراغ تستهای سخت و چالشبرانگیز بروید؛ ساختار فعلی کنکور طوری نیست که این دسته از سوالات تعیینکننده نتیجه نهایی باشند. ایشان تاکید میکند که حتی نفرات برتر هم همه درسها را 100 درصد نمیزنند و رقابت کنکور روی حل کردن سوالات سخت نمیچرخد. برای قبولی در دانشگاههای سطحبالا، رسیدن به حدود 70 درصد فیزیک کافی است. در کنکور حدود 30 درصد سوالها آسان و 40 درصد متوسطاند و اگر داوطلب همین دو دسته را درست جواب بدهد، عملا به درصد مورد نیاز برای دانشگاههای برتر میرسد.
سوال: آیا لازم است دانشآموزان تستهای سخت و چالشبرانگیز فیزیک را حل کنند تا در کنکور موفق شوند؟
+ خیر، با شرایط فعلی کنکور اصلا لازم نیست. علاوه بر این دانشآموزها اصلا نیازی به اینکه همه درسها رو 100 بزنن ندارن. مگه نفر اول کنکور همه درسهاش رو 100 زده که شما بخواید بزنین؟ اصلا رقابت کنکور روی این موضوع نمیچرخه. برای اینکه بخواید توی بهترین دانشگاه تهران برای رشته ریاضی، یعنی دانشگاه شریف قبول شید کافیه فیزیکتون 70 درصد باشه. همونطور هم که گفتم 30 درصد سوالات کنکور آسونه، در کنار اون 40 درصدشون هم متوسطه؛ اگه بتونین همین دو دسته از سوالات رو جواب بدین توی چنین دانشگاهی قبول میشین.
واقعیت هم اینه که شما توی کنکور اصلا به سوالات سخت نمیرسید؛ مگر اینکه درستون خیلی خوب باشه و بخواید از رقابتی که توش هستین لذت ببرین. حرفم به همه بچهها چه اونهایی که ضعیفن و چه اونهایی که متوسط و قوی هستن اینه که سوالات سخت و چالشی هیچوقت در کنکور به اونها کمکی نخواهد کرد.
اشتباهات رایج دانشآموزان هنگام حل تست
یکی از بزرگترین خطاهایی که دانشآموزان هنگام تستزنی فیزیک مرتکب میشوند این است که فکر میکنند با مطالعه و حفظ کردن مباحث میتوانند در این درس پیشرفت کنند؛ در حالی که فیزیک فقط با حل کردن یاد گرفته میشود. اشتباه رایج بعدی، کماهمیت دانستن کتاب درسی است؛ درحالیکه همین کتاب، هم متن استانداردی دارد و هم تمرینهایی که بخش زیادی از سوالات کنکور را پوشش میدهند. مشکل دیگری که باعث سردرگمی در تستزنی میشود، نداشتن دستهبندی مشخص برای مباحث و سوالات است. وقتی داوطلب از هر فصل یک خلاصه کاربردی نداشته باشد و تستها را طبقهبندی نکند، موقع حل سوال احساس گیجی خواهد داشت. در نهایت، بخش بزرگی از اشتباهات سر محاسبات اتفاق میافتد؛ جایی که ضعف ریاضی خودش را نشان میدهد.
سوال: دانشآموزان هنگام حل تستهای فیزیک معمولا مرتکب چه اشتباهاتی میشوند؟
+ اولین اشتباهشون اینه که فیزیک رو میخونن. دومیش هم اینه که کتاب درسی را دستکم میگیرن؛ درحالیکه کتاب درسی فیزیک خیلی خیلی مهمه. این کتاب هم خیلی خوب نوشته شده و هم تمرینهای آموزندهای داره. توی کنکور هم خیلی به کتاب درسی توجه میشه. مورد بعدی اینه که سوالات فیزیک باید دستهبندی بشن؛ بچهها اگه میخوان موقع تستزنی به مشکل نخورن باید بتونن از هر مبحثی یه خلاصه بنویسن و سوالات رو با توجه به همون دستهبندی کنن. این کار باعث میشه ذهنشون موقع حل تستها منظم باشه و خودشون احساس گیجی نکنن.
در آخر باید یادشون باشه که ریاضی در درس فیزیک اهمیت زیادی داره. متاسفانه بیشتر اشتباهات بچهها در بخش حل و محاسباته. بنابراین بچهها باید حتما ریاضی خودشون رو قوی کنن تا توی روز کنکور که ماشین حساب در دسترسشون نیست به مشکل برنخورن.
کلام آخر
فیزیک در نگاه اول ممکن است یکی از سختترین درسهای کنکور به نظر برسد، اما واقعیت این است که مسیر موفقیت در آن از دل چند اصل ساده میگذرد؛ حل کردن به جای خواندن، توجه جدی به کتاب درسی، استفاده از منابع درست و حرکت مرحله به مرحله در مسیر مطالعه. همانطور که استاد نوکنده تاکید میکند، کنکور فیزیک میدان حل تستهای عجیبوغریب نیست؛ بلکه رقابتی است بر سر تسلط بر سوالات ساده و متوسط. اگر داوطلب بتواند این بخشها را با دقت و آرامش پاسخ دهد، حتی اهدافی مثل پزشکی و رشتههای سطح بالا دیگر دست نیافتنی نخواهند بود.
منبع: کلاسینومگ
سوالات متداول
برای قبولی پزشکی یا رشتههای تاپ چه درصدی در فیزیک لازم است؟
بسته به هدف، بین 50 تا 70 درصد. برای دانشگاههای درجه یک مثل پزشکی تهران یا مهندسی شریف، درصد 60 تا 70 نیاز است.
آیا لازم است تستهای سخت و چالشبرانگیز فیزیک را حل کنیم؟
خیر، 30 درصد سوالات آسان و 40 درصد آنها متوسط هستند. تسلط بر همین دو دسته از سوالات برای کسب رتبه عالی کافی است.
اگر در فیزیک ضعیف باشیم اما پزشکی بخواهیم، بهترین استراتژی چیست؟
تمرکز روی مباحث پرسوال، تمرینهای کتاب درسی، کنکورهای 5 سال اخیر و آزمونهای جامع سنجش.
ضعف اصلی دانشآموزان در حل مسائل فیزیک از کجاست؟
فیزیک را میخوانند اما حل نمیکنند؛ تستها را دستهبندی نمیکنند و در محاسبات ریاضی ضعف دارند.
در ماههای پایانی میتوان بعضی فصلها را حذف کرد؟
خیر، چون ممکن است سوال آسان از همان فصل حذف شده بیاید. باید همه فصلها را خواند و فقط تستهای سخت را کنار گذاشت.
