اهمال کاری در درس خواندن، مشکلی است که تقریبا همهی دانشآموزان و داوطلبان کنکور تجربه میکنند. ممکن است برای شما هم بارها پیش آمده باشد که حتی با انجام مرحلهی برنامهریزی هم در میانهی کار احساس کمبود انرژی یا انگیزه برای ادامه داشته باشید. خبر خوبی که دربارهی این مشکل وجود دارد این است میتوان با راهکارهای مناسب آن را مدیریت کرد. در این مطلب، علاوه بر بررسی انواع و دلایل اهمال کاری، تکنیکهای عملی و قابل اجرا برای پایان دادن به این مشکل را به شما توضیح میدهیم تا بتوانید مطالعهای موثر و هدفمند را برای رسیدن به هدف خود در کنکور شروع کنید.
فهرست مطالب
انواع اهمال کاری در درس خواندن چه هستند؟
اهمال کاری در درس خواند اشکال مختلفی دارد و شناخت آنها به دانشآموزان در مدیریت و پیدا کردن روشهای مناسب غلبه بر این مشکل کمک میکند.
- اهمال کاری ناشی از هیجان: برخی دانشآموزان کارهایشان را به آخرین لحظه میاندازند، چون حس هیجان و استرس آخرین دقیقه را دوست دارند. برای مثال، دانشآموزی که نوشتن یک مقاله مهم را تا شب قبل از مهلت آن به تعویق میاندازد و فکر میکند زیر فشار بهتر مینویسد، در واقع دچار این مشکل شده است.
- اهمال کاری اجتنابی: برخی دیگر از دانشآموزان به دلیل ترس از نتیجه یا اشتباه، کارها را عقب میاندازند. مثلا دانشآموزی که نوشتن مقاله را تا دقیقهی آخر به تعویق میاندازد، چون فکر میکند مهارت لازم برای گرفتن نمره خوب را ندارد با نوع اجتنابی این رفتار مواجه است.
- اهمال کاری سازنده: گاهی انجام ندادن کارهایی که واقعا اهمیت دارند کاملا بیفایده نیست. دانشآموز ممکن است نوشتن مقاله را عقب بیندازد، اما در همان زمان به کارهای دیگری که مفید هستند، مثل مرتب کردن میز درس، مرور جزوات یا یادداشتبرداری از درسها بپردازد.
- اهمال کاری ناشی از تکانشگری: مشکل به تعویق انداختن کارها ممکن است به دلیل رفتارهای لحظهای و بدون برنامه رخ دهد. مثلا دانشآموز به جای نوشتن مقاله مهم، تصمیم میگیرد به دوستانش بپیوندد یا کارهای سرگرمکنندهی دیگری انجام دهد.
- اهمال کاری ناشی از حواسپرتی: حواسپرتی یکی از دلایل اصلی عقب انداختن وظایف است. شبکههای اجتماعی، تلفن همراه یا بازیهای ویدیویی میتوانند تمرکز دانشآموز را به هم بزنند و باعث شوند انجام کارهای خود را به تعویق بیاندازد.
انجام چه کارهایی اهمال کاری به شمار میآید؟
اهمال کاری در درس خواندن زمانی رخ میدهد که دانشآموز، انجام وظایف تحصیلی خود را بدون دلیل موجه به تعویق بیندازد. برای مثال، دانشآموزی که یک هفته فرصت دارد برای آزمون درس بخواند اما مدام شروع به مطالعه نمیکند و همهی کارها را تا شب امتحان عقب میاندازد، نمونهای واضح از اهمال کاری تحصیلی است. نمونههای دیگر این موضوع که حتی ممکن است متوجه آنها نشوید میتوانند موارد زیر باشند:
- دانشآموزی که قبل از انجام تکالیف، ساعتها در شبکههای اجتماعی وقت میگذراند.
- دانشآموزی که به جای مطالعه برای آزمون، مشغول کارهای روزمرهای مانند تمیز کردن اتاق یا آماده کردن میانوعده میشود.
- دانشآموزی که انجام بخشهای مهم پروژههای خود را چندین روز به تاخیر میاندازد.
- دانشآموزی که به جای درس خواندن به سراغ فعالیتهای سرگرمکنندهای مثل تماشای تلویزیون، بازیهای ویدیویی یا خوابیدن میرود.
افراد اهمالکار چه ویژگیهایی دارند؟
کسانیکه در انجام کارهای مختلفی مانند درس خواندن اهمالکار هستند ویژگیهای شخصیتی خاصی دارند. شناخت این ویژگیها میتواند به دانشآموزان کمک کند تا رفتارهای خود را بهتر بشناسند و راهکارهای مناسبی برای مدیریت اهمال کاری پیدا کنند.
| ویژگیهای پررنگ | ویژگیهای کمرنگ |
|---|---|
| کمالگرایی و انتقادگری والدین | خوشبینی |
| احساس گناه و نگرانی درباره اشتباهها | اعتماد به نفس در تصمیمگیری |
| تردید و بلاتکلیفی در تصمیمگیری | اعتماد به نفس شخصی |
| اضطراب و نگرانی اجتماعی | عزت نفس |
| تفکر غیرمنطقی دربارهی مسائل تحصیلی | رضایت از زندگی |
تفاوت اهمال کاری و تنبلی چیست؟
خیلی از دانشآموزان فکر میکنند وقتی کارهایشان عقب میافتد «تنبل» هستند اما واقعیت کاملا فرق میکند. تنبلی به عنوان یک مشکل روانشناختی شناخته نمیشود و صرفا یک اصطلاح محاورهای است. در مقابل، به تعویق انداختن دائمی وظایف یک رفتار قابل بررسی است که دلایل مشخص و راهکارهای علمی برای مدیریت آن وجود دارد. اهمال کاری یعنی اینکه شما قصد انجام یک کار را دارید، اما به دلایل مختلف، از جمله اضطراب، کمالگرایی، حواسپرتی یا کمبود انگیزه، انجام آن را به تعویق میاندازید.
تفاوت کلیدی اهمال کاری با تنبلی این است که فرد تنبل نمیخواهد یک کار را انجام بدهد اما فرد اهمالکار دوست دارد و حتی برای آن برنامهریزی میکند اما دائما انجامش را به تعویق میاندازد. برای مثال، دانشآموزی که تکالیفش را عقب میاندازد چون نمیخواهد آنها را انجام دهد ممکن است اصطلاحا تنبل به نظر برسد؛ اما دانشآموز دیگری که تکالیفش را به دلیل استرس یا ترس از نمره کم عقب میاندازد دچار اهمال کاری است. شناخت این تفاوت اهمیت زیادی دارد، چون راهکارهای مقابله با اهمال کاری علمی و موثر هستند و واقعا میتوانند به افراد کمک کنند.
چرا باید به اهمال کاری غلبه کرد؟
شاید فکر کنید اهمال کاری در درس خواندن تنها باعث عقب افتادن در انجام تکالیف و عدم موفقیت در آزمونها میشود؛ اما در واقعیت این مشکل میتواند تاثیرات منفی گستردهتری داشته باشد. دلایلی که در ادامه به شما معرفی میکنیم برای تصمیم به پایان دادن این رفتار کافی خواهند بود.
کاهش کیفیت مطالعه و یادگیری
اهمال کاری باعث میشود کیفیت مطالعه کاهش پیدا کند و فرصت کافی برای مرور و تثبیت مطالب از دست برود. این موضوع میتواند به نمرات پایین در امتحانات، عملکرد ضعیف در کلاس و حتی افزایش خطر مردودی در درسها منجر شود. در موارد شدید، ادامهی این روند میتواند احتمال ترک تحصیل یا کاهش انگیزه برای فارغالتحصیلی را افزایش دهد.
خطر مواجه با مشکلات عاطفی
به تعویق انداختن مداوم کارها اغلب با احساسات منفی همراه است. کسانیکه به اهمال کاری عادت دارند همواره در حال سرزمش خودشان هستند. احساس گناه، شرمساری یا اندوه هیچوقت این دسته از افراد را رها نمیکند؛ چون خودشان بهخوبی میدانند که میتوانند خیلی بهتر از این عمل کنند. این احساسات میتوانند انگیزه و تمرکز را کاهش دهند و چرخهی عقب انداختن کارها را تشدید کنند.
به خطر افتادن سلامت روانی و جسمانی
افزایش استرس، اضطراب و فشار روانی در کنار کاهش کیفیت خواب و سطح انرژی همگی از اثرات منفی اهمال کاری هستند. خستگی و کمبود استراحت هم احتمال عقب انداختن دوباره تکالیف را افزایش میدهد. علاوه بر این، دانشجویانی که همزمان مشغول کار هستند یا پس از فارغالتحصیلی وارد بازار کار میشوند، ممکن است به دلیل اهمالکار بودن در زمینهی شغلی با مشکلاتی مانند حقوق کمتر، اشتغال کوتاه مدت و افزایش احتمال بیکارشدن روبهرو شوند.
کاهش اعتماد به نفس
وقتی اهمال کاری در درس خواندن به صورت مداوم تکرار میشود، دانشآموز یا دانشجو احساس میکند که همیشه عقب مانده و نمیتواند برنامهها و اهدافش را بهطور منظم پیش ببرد. این احساس شکست مداوم باعث میشود اعتماد به نفس کاهش پیدا کند و انگیزه برای شروع یا ادامه مطالعه از بین برود. در این شرایط حتی موفقیتهای کوچک هم ممکن است کمرنگ به نظر برسند؛ چون ذهن بیشتر روی کارهای عقب افتاده و نقاط ضعف تمرکز میکند. کاهش اعتماد به نفس میتواند به چرخهای تبدیل شود که اهمال کاری را تشدید میکند و فرد را در یک مسیر منفی نگه میدارد.
احتمال ایجاد عادتهای منفی
اهمال کاری مداوم میتواند به یک الگوی رفتاری ثابت تبدیل شود. وقتی فرد همواره کارها و تکالیف خود را به تعویق میاندازد، مدیریت زمان، برنامهریزی و مسئولیتپذیری برای او دشوارتر میشود. این عادت در دوران مدرسه یا دانشگاه مشکلساز است و اگر آن را کنترل نکنید میتواند زندگی بزرگسالی شما را هم تحت تاثیر قرار دهد. به مرور زمان، اهمال کاری به یک رفتار ناخودآگاه تبدیل میشود که شکستن آن سختتر بوده و حتی ممکن است فرصتهای مهم تحصیلی و شغلی را از بین ببرد.
علل اهمال کاری در درس خواندن
برخلاف تصور خیلی از افراد اهمال کاری بیدلیل نیست و در واقع علل مهمی پشت این مشکل وجود دارد که اگر با آنها آشنا شوید تعجب خواهید کرد.
جذاب نبودن یا خستهکننده بودن درس
یکی از رایجترین دلایل اهمال کاری در درس خواندن این است که بعضی درسها برای دانشآموز جذاب نیستند. وقتی یک مبحث خشک، تکراری یا دشوار به نظر میرسد، ذهن به طور طبیعی تمایل دارد از آن فرار کند. در چنین شرایطی، شروع درس خواندن سختترین بخش کار میشود و دانشآموز مدام آن را به زمان دیگری موکول میکند، حتی اگر بداند انجام ندادن آن به ضررش تمام میشود.
کمالگرایی افراطی
بله، درست است که همهی ما میخواهیم بهترین خودمان باشیم اما کمالگرایی به چه قیمت؟ بعضی از دانشآموزان آنقدر از خودشان انتظار بالا دارند که شروع مطالعه یا انجام تکلیف را دائما به تعویق میاندازند. ترس از اشتباه، نمرهی کم یا عالی نبودن باعث میشود فرد ترجیح دهد اصلا شروع نکند. این نوع کمالگرایی نه تنها به پیشرفت کمک نمیکند، بلکه یکی از عوامل اصلی اهمال کاری تحصیلی است.
مشغول شدن به کارهای ساده و کماهمیت
گاهی دانشآموز بهجای انجام کار اصلی، سراغ کارهایی میرود که سادهتر هستند و بازدهی آنها را زودتر با چشمهای خودشان میبینند؛ مثل مرتب کردن اتاق، نوشتن تکالیف آسان یا انجام کارهای جزئی. این کارها حس مفید بودن را به فرد میدهند، اما در واقع باعث عقب افتادن در درسهای اصلی میشوند و نوعی اهمال کاری پنهان به حساب میآیند. این احساس خوبی که انجام کارهای کماهمیت در فرد ایجاد میکنند طولانی نیست و حتی باعث بدتر شدن حال روحی او میشود.
حواسپرتی و عوامل مزاحم محیطی
موبایل، شبکههای اجتماعی، تلویزیون و حتی قرار داشتن گوشی در کنار دست، تمرکز را به شدت کاهش میدهند. هر بار که حواس دانشآموز پرت میشود، زمان زیادی طول میکشد تا دوباره تمرکزی که داشته را به دست بیاورد. این حواسپرتیهای به ظاهر کوتاه، نقش مهمی در شکلگیری اهمال کاری در درس خواندن دارند. این موضوعی است که بسیاری از افراد آن را در نظر نمیگیرند و خیلی راحت از کنارش گذر میکنند.
درک نادرست از زمان و برنامهریزی اشتباه
تعداد زیادی از دانشآموزان تصور میکنند برای انجام یک کار زمان کافی دارند، در حالی که معمولا زمان لازم برای مطالعه یا جمعبندی را کمتر از حد واقعی برآورد میکنند. این موضوع باعث میشود شروع مطالعه به تعویق بیفتد و کارها به روزهای پایانی موکول شوند. از طرف دیگر، نوجوانان به طور کلی فشار زمان را کمتر احساس میکنند و همین مسئله باعث میشود اهمیت شروع زودتر درس خواندن را جدی نگیرند. نتیجهی این روند، استرس بالا و مطالعهی فشرده در زمان کوتاه است که بازدهی پایینی دارد.
ترس از شکست و نتیجه نگرفتن
ترس از اینکه نتیجهی دلخواه به دست نیاید، یکی از دلایل مهم اهمال کاری در درس خواندن است. بعضی دانشآموزان با خودشان فکر میکنند حتی اگر درس بخوانند هم نمرهی خوبی نمیگیرند، بنابراین ترجیح میدهند اصلا شروع نکنند. این ترس معمولا در درسهایی که قبلا تجربهی ناموفق در آزمونهایشان وجود داشته، شدیدتر است. هرچه امتحان مهمتر باشد، فشار روانی بیشتر میشود و احتمال به تعویق انداختن درس خواندن هم افزایش پیدا میکند.
خودکارآمدی پایین و بیاعتمادی به تواناییها
وقتی دانشآموز به توانایی خودش در یادگیری یک درس باور ندارد، انگیزهای برای شروع کردن نخواهد داشت. این دسته از افراد معمولا خودشان را با دیگران مقایسه میکنند و نتیجهگیری آنها با جملاتی مانند «من از بقیه ضعیفتر هستم» به پایان میرسد. این طرز فکر هر بار شروع مطالعه را سختتر میکند و باعث میشود اهمال کاری به یک رفتار تکراری تبدیل گردد. در واقع مشکل اصلی ناتوانی نیست، بلکه باور نداشتن به توانایی خود است.
اضطراب، استرس و فشار ذهنی
برای بعضی از دانشآموزان، استرس باعث تلاش بیشتر میشود، اما برای بسیاری دیگر نتیجهی برعکس دارد. وقتی اضطراب بالا میرود، ذهن برای فرار از این احساس ناخوشایند، انجام کار را عقب میاندازد. در کوتاه مدت ممکن است فرد احساس آرامش کند، اما با نزدیک شدن به موعد امتحان، اضطراب شدیدتر میشود و تمرکز به شدت کاهش مییابد. این چرخه باعث میشود اهمال کاری در درس خواندن هر بار قویتر از قبل بازگردد.
تکانشگری و ناتوانی در کنترل رفتار
دانشآموزان تکانشگر معمولا به هر میلی که در لحظه برایشان پیش بیاید پاسخ میدهند؛ اگر ناگهان هوس استفاده از گوشی، دیدن فیلم یا انجام کاری غیرمرتبط به ذهنشان برسد به سختی میتوانند آن را کنترل کنند. این رفتار باعث قطع شدن مداوم روند مطالعه و از بین رفتن تمرکز میشود. در نتیجهی این موضوع درس خواندن دیگر مانند قبل اهمیت خود را حفظ نمیکند و به یک فعالیت پراکنده و نیمهکاره تبدیل میشود.
ندانستن نقطهی شروع و بزرگ دیدن کار
گاهی حجم مطالب یا پیچیدگی یک درس باعث میشود دانشآموز نداند از کجا باید شروع کند. وقتی یک کار خیلی بزرگ و مبهم به نظر میرسد، ذهن ترجیح میدهد آن را به آینده موکول کند. این مشکل معمولا در پروژهها، جمعبندیها یا درسهایی با حجم بالا بیشتر دیده میشود. در حالی که با شکستن کار به بخشهای کوچکتر، شروع کردن بسیار سادهتر میشود و احتمال اهمال کاری کاهش پیدا میکند.
روشهای پایان دادن به اهمال کاری در درس خواندن
اهمال کاری فقط یک عادت ساده یا تنبلی موقتی نیست؛ رفتاری است که اگر ادامهدار شود، میتواند کم کم کیفیت مطالعه، نظم ذهنی و حتی انگیزهی داوطلب را تحت تاثیر قرار دهد. به همین دلیل، شناخت و بهکارگیری راهکارهای عملی برای پایان دادن به این مشکل، بخش مهمی از مسیر موفقیت تحصیلی به ویژه در دوران کنکور محسوب میشود.
نظم داشتن را جدی بگیرید و به آن پایبند بمانید
اولین گام برای غلبه بر اهمال کاری در درس خواندن، داشتن انضباط فردی است. رسیدن به اهداف تحصیلی بیش از هر چیز به توانایی کنار گذاشتن برخی عادتها و رفتارهای بازدارنده وابسته است؛ عادتهایی که تمرکز را کاهش میدهند و زمان مطالعه را بیکیفیت میکنند. زمانی که دانشآموز آگاهانه تصمیم میگیرد این عوامل مزاحم را حذف کند و در مقابل، رفتارهای هدفمند و برنامهمحور را جایگزین آنها کند، مسیر پیشرفت برای او هموارتر میشود. پایبندی به زمانبندی مشخص در انجام کارها و داشتن نظم در فعالیتهای روزانه، نقش مهمی در کاهش اهمال کاری دارد. وقتی مطالعه، استراحت و وظایف دیگر در چارچوبی منظم انجام شوند، ذهن کمتر دچار آشفتگی و مقاومت خواهد شد.
برای هر درس دستورالعمل مشخص و مرحلهبهمرحله داشته باشید
وقتی وظیفهای مبهم باشد ذهن بهطور ناخودآگاه آن را به تعویق میاندازد؛ اما اگر بدانید دقیقا قرار است چه کاری را انجام دهید و از کجا شروع کنید، مقاومت ذهنی به مراتب کمتر میشود. بهعنوان مثال، تصور کنید قرار است مقالهای بنویسید. اگر فقط بدانید که نوشتن مقاله یکی از کارهای شما است احتمالا انجام آن را به تعویق خواهید انداخت. اما زمانی که چارچوب کار روشن باشد، یعنی بدانید که موضوع چیست، مقاله چه سبکی دارد، حجم آن چقدر است و بر اساس چه معیارهایی ارزیابی میشود آمادگی بیشتری برای شروع پیدا میکنید.
عوامل حواسپرتی را از خود دور کنید
دور کردن عوامل حواسپرتی یکی از اصلیترین راهکارها برای مقابله با اهمال کاری در درس خواندن است. ذهن انسان بهطور طبیعی به سمت محرکهای سریع و لذتبخش کشیده میشود و ابزارهایی مثل شبکههای اجتماعی، پیامرسانها یا حتی تلویزیون دقیقا همین نقش را ایفا میکنند. کافی است چند دقیقه در فضای مجازی وقت بگذرانید تا تمرکز ذهنی از بین برود و بازگشت دوباره به فضای مطالعه یا انجام تکلیف به کاری دشوار و زمانبر تبدیل شود. به همین دلیل، پیش از شروع هر جلسه از مطالعه باید آگاهانه محیط اطراف را برای تمرکز آماده کنید؛ خاموش کردن تلویزیون، بستن اعلانها و قرار دادن تلفن همراه در حالت بیصدا یا لرزش، از اقدامات ساده اما بسیار موثر هستند.
یک برنامهریزی دقیق با اولویتبندی درست داشته باشید
داشتن یک نقشهی مشخص برای مطالعه، مهمترین کاری است که برای جلوگیری از عقب انداختن کارهای درسی باید انجام دهید. وقتی بدانید در هر روز باید چه درسهایی را بخوانید و چه تکالیفی را به پایان برسانید، تصمیمگیریهای لحظهای و بهانهتراشیها هم کمتر میشوند. برنامهریزی منظم باعث میشود حجم کارها قابل کنترلتر به نظر برسد و ذهن به جای فرار از درس، روی انجام مرحلهبهمرحلهی آن متمرکز شود.
برای خودتان اهداف قابل انجام و واقعبینانه تعیین کنید
یکی از دلایل رایج اهمال کاری در درس خواندن، نداشتن نقطهی شروع مشخص است. زمانی که حجم مطالب زیاد و مسیر نامشخص به نظر میرسد، ذهن بهطور طبیعی مطالعه را به تعویق میاندازد. در چنین شرایطی، سادهسازی فرآیند درسخواندن و تبدیل آن به قدمهای کوچک و قابل مدیریت، میتواند مانع اهمال کاری شود. تعیین اهداف بزرگ و سنگین از همان اول، معمولا نتیجهی معکوس دارد و فشار روانی ایجاد میکند. این فشار باعث میشود حتی پیش از شروع مطالعه، احساس خستگی و تمایل به رها کردن آن در فرد شکل بگیرد. برای جلوگیری از این وضعیت، بهتر است هدفها واقعبینانه و متناسب با توان فعلی انتخاب شوند. شروع مطالعه با بخشهای سادهتر یا مباحثی که تسلط بیشتری روی آنها دارید، به ایجاد حس پیشرفت کمک میکند.
برای هر فصل یا موضوع مهلتهای کوتاه مدت تعیین کنید
همانطور که در بخش علتهای اهمال کاری در درس خواندن گفتیم یکی از دلایل اصلی این رفتار، دور به نظر رسیدن زمان تحویل یک پروژه یا امتحان است. وقتی فقط یک مهلت نهایی در ذهن وجود دارد، مغز انجام کار را مدام به بعدا موکول میکند. راه حل موثر این است که هر فصل یا موضوع را به چند بخش کوچکتر تقسیم کنید و برای هر بخش، یک زمان مشخص در نظر بگیرید.
فرض کنید قرار است تحقیقی انجام دهید یا یک فصل حجیم را مطالعه کنید. به جای اینکه همهی کار را برای روزهای پایانی بگذارید، میتوانید برای خودتان زمانبندی مرحلهای تعیین کنید؛ مثلا یک روز برای انتخاب موضوع، چند روز برای جمعآوری مطالب و زمانی جداگانه برای جمعبندی یا مرور. این کار باعث میشود حجم کار قابل کنترلتر به نظر برسد. داشتن مهلتهای کوتاه مدت، حس فوریت ایجاد میکند و اجازه نمیدهد کارها روی هم انباشته شوند.
وقتی کاری را کامل انجام میدهید خودتان را تشویق کنید
وقتی مرحلهای از مطالعه یا تکلیف را با موفقیت به پایان میرسانید، جشن گرفتن این پیشرفت میتواند تاثیر بزرگی روی انگیزه و تمرکز شما داشته باشد. قدردانی از خود باعث میشود ذهن شما به ثبت موفقیتهای کوچک عادت کند و فرآیند درسخواندن لذتبخشتر و مدیریت آن سادهتر شود. میتوانید هر روز یا هر وقت که مرحلهای از مطالعه را با موفقیت پشت سر گذاشتید، آن را در یک دفتر یادداشت ثبت کنید. حتی پاداشهای کوچک مثل خوردن یک تنقلات مورد علاقه یا استراحت کوتاه میتواند باعث احساس رضایت شود. برای کارهای بزرگتر، مانند اتمام یک فصل یا پروژه مهم، پاداشهای بزرگتر مثل ملاقات با دوستان یا انجام تفریحات مورد علاقه، میتواند انرژی و انگیزهی شما را برای ادامهی مسیر حفظ کند.
روشهایی پیدا کنید که درس خواندن برایتان لذتبخش شود
اگر بتوانید با درس خواندن ارتباط بهتری برقرار کنید، کنار گذاشتن اهمال کاری هم برایتان سادهتر میشود. قرار نیست مطالعه همیشه خشک و خستهکننده باشد؛ گاهی با چند تغییر کوچک میتوان آن را به تجربهای قابلتحمل و حتی دلپذیر تبدیل کرد. انتخاب یک فضای آرام و مورد علاقه، تنوع دادن به روشهای مطالعه یا گوش دادن به موسیقی ملایم و بدون کلام میتواند حالوهوای درس خواندن را عوض کند. از طرف دیگر، وقتی مطالب درسی را با روشهای خلاقانهتری مرور میکنید، مثلا با فلشکارت، تمرینهای کوتاه یا مثالهای کاربردی ذهن شما بیشتر درگیر میشود و یادگیری هم عمیقتر خواهد بود. هرچه احساس بهتری نسبت به زمان مطالعه داشته باشید، شروع کردن آن آسانتر میشود و اهمال کاری در درس خواندن کم کم جای خود را به پیوستگی و انگیزه میدهد.
اجازه دهید اشتباه کردن بخشی از یادگیری باشد و از آن نترسید
هیچ دانشآموزی از همان ابتدا کامل و بینقص نیست و اشتباه کردن یک بخش طبیعی از مسیر یادگیری است. وقتی پذیرش این موضوع در ذهن شما شکل بگیرد، ترس از اشتباه و اضطراب مرتبط با انجام تکالیف هم کاهش پیدا میکند و انگیزه برای شروع و ادامهی مطالعه افزایش مییابد. معلمان میتوانند با تاکید بر اینکه ایراد در پیشنویسها و تلاشهای اولیه کاملا طبیعی است، فضای امنی برای یادگیری ایجاد کنند. دانشآموزان هم میتوانند به خودشان یادآوری کنند که هر اشتباه فرصتی برای یادگیری بیشتر و تقویت مهارتهایشان است. این طرز تفکر، ترس از شکست را کاهش میدهد و احتمال اهمال کاری را از بین میبرد.
منبع اضطراب و ترس خود در درس خواندن را شناسایی و مدیریت کنید
گاهی اهمال کاری در درس خواندن ریشه در ترس یا اضطراب دارد؛ ترس از اشتباه، از نمرهی پایین، یا حتی از بازخورد معلم میتواند باعث شود دانشآموزان کارهایشان را به تعویق بیندازند. شناخت دقیق این ترسها اولین قدم برای غلبه بر آنها است. معلمان میتوانند با دادن بازخوردهای حمایتی و سازنده، فشار و اضطراب دانشآموزان را کاهش دهند. از سمت دیگر، دانشآموزان هم میتوانند روشهایی پیدا کنند تا بازخوردها را به شکل مثبت بگیرند و به جای تمرکز بر جنبههای منفی، از آنها برای بهبود یادگیری خود استفاده کنند.
با خودتان مهربان باشید و از انتقاد بیش از حد پرهیز کنید
بسیاری از دانشآموزان وقتی برنامهی مطالعاتی آنها طبق انتظارشان پیش نمیرود، اولین واکنشی که نشان میدهند سرزنشکردن خودشان است. غافل از آنکه برخورد سختگیرانه نهتنها کمکی به بهتر درس خواندن نمیکند، بلکه فشار روانی را بیشتر کرده و احتمال اهمال کاری را هم افزایش میدهد. برخورد منطقیتر این است که بپذیرید بالا و پایین در مسیر درس خواندن طبیعی است و هیچکس همیشه در بهترین حالت خود نیست. مهربانی با خود یعنی به جای قضاوتهای تند، شرایطتان را درک کنید، احساساتتان را بشناسید و بدون انکار یا سرکوب آنها دوباره به مسیر بازگردید. وقتی بدانید اشتباه کردن یا عقب ماندن بخشی از تجربهی یادگیری است، استرس کمتری را تحمل میکنید و با ذهنی آرامتر میتوانید ادامه دهید.
اعتماد به نفس و توانایی خود در یادگیری را تقویت کنید
یکی از بهترین راههای غلبه بر اهمال کاری در درس خواندن، تقویت خودکارآمدی یا باور به توانایی خود برای رسیدن به اهداف است. وقتی دانشآموز بداند که قادر است یک تکلیف یا پروژه را با موفقیت انجام دهد، احتمال به تعویق انداختن آن به شدت کاهش مییابد. ایجاد این باور نیازمند تمرین و تجربهی موفقیتهای کوچک است؛ مثلا شروع با موضوعات سادهتر و پیش رفتن گامبهگام در پروژههای بزرگ میتواند اعتماد به نفس را افزایش دهد.
کلام آخر
اهمال کاری مشکلی است که تقریبا همهی داوطلبان کنکور و دانشآموزان با آن مواجه میشوند اما خیالتان میتواند از قابلحل بودن آن راحت باشد. با شناسایی دلایل عقب انداختن کارها، مدیریت ترس و اضطراب، تنظیم اهداف واقعی و برنامهریزی مرحلهبهمرحله، میتوان مطالعه را موثر و لذتبخش کرد. یادتان باشد، هر قدم کوچک در مسیر درس خواندن ارزشمند است و پاداش آن، پیشرفت و اعتمادبهنفسی است که آرامآرام ساخته میشود.
منبع: کلاسینومگ
سوالات متداول
چرا همیشه درسهایم را عقب میاندازم و اهمال کاری میکنم؟
علت اهمال کاری میتواند ترکیبی از استرس، کمالگرایی، نداشتن انگیزه یا حواسپرتی باشد. شناخت دلیل اصلی به شما کمک میکند راهکار مناسب برای شروع مطالعه و مدیریت زمان پیدا کنید.
چطور میتوانم از اهمال کاری در درس خواندن جلوگیری کنم؟
با برنامهریزی مرحلهبهمرحله، تعیین اهداف واقعبینانه، حذف عوامل حواسپرتی و تقسیم کارها به بخشهای کوچک، ذهن راحتتر وارد مسیر مطالعه میشود و انگیزه حفظ میشود.
تفاوت اهمال کاری با تنبلی چیست؟
فرد تنبل کاری را انجام نمیدهد چون نمیخواهد، اما فرد اهمالکار میخواهد انجام دهد ولی مدام به تعویق میاندازد.
چرا حتی وقتی میخواهم درس بخوانم، شروع نمیکنم؟
علت این اتفاق اغلب ترس از نتیجه، کمالگرایی یا بزرگ دیدن حجم کار است.
اهمال کاری چیست و چرا در درس خواندن اتفاق میافتد؟
اهمال کاری یعنی انجام ندادن کارها با وجود تمایل به انجام آنها. دلایل رایج این رفتار استرس، کمالگرایی، ترس از شکست و حواسپرتی هستند.