رشتۀ علوم و مهندسی محیطزیست به مطالعه و حفاظت از محیطزیست، منابع طبیعی و تأثیرات انسان بر آنها میپردازد. این رشته با استفاده از دانش علوم زیستی، علوم طبیعی، علوم محیطی و مهندسی، به شناسایی مسائل محیطی، تحلیل تأثیرات زیستمحیطی و ارائه راهکارهای بهینه برای حفاظت از محیط زیست میپردازد.
اهمیت رشتۀ علوم و مهندسی محیطزیست
حفاظت از محیطزیست و منابع طبیعی از اهمیت بسیاری برخوردار است. با رشد جمعیت و توسعه صنعت و شهرنشینی، تأثیرات منفی انسان بر محیط زیست افزایش یافته است. به همین دلیل، نیاز به دانشهای تخصصی در زمینۀ حفاظت از محیطزیست و مدیریت منابع طبیعی احساس میشود. رشتۀ علوم و مهندسی محیطزیست برای ایجاد توازن بین توسعۀ انسانی و حفاظت از محیط زیست ضروری است.
گرایشهای رشتۀ علوم و مهندسی محیطزیست
در رشتۀ علوم و مهندسی محیطزیست، گرایشهای مختلفی وجود دارند که به تخصصهای محیطزیستی مختلف میپردازند. به برخی از این گرایشها میتوان به شرح زیر اشاره کرد:
- مدیریت منابع طبیعی: این گرایش بر روی مدیریت و بهرهبرداری از منابع طبیعی مانند آب، خاک، جنگل و منابع طبیعی دیگر تمرکز دارد.
- زیستفناوری و حفاظت از تنوع زیستی: این گرایش به تکنولوژیها و روشهای جدید در حفاظت از تنوع زیستی و گیاهان و جانوران وحشی میپردازد.
- تحلیل و ارزیابی زیستمحیطی: این گرایش به تحلیل تأثیرات انسان بر محیطزیست و ارزیابی پروژهها و فعالیتهای انسانی بر محیطزیست میپردازد.
- مهندسی محیطزیست: این گرایش به طراحی و اجرای طرحها و پروژههای محیطزیستی با استفاده از تکنولوژیها و روشهای مهندسی مرتبط میشود.
بازار کار و فرصتهای شغلی رشتۀ علوم و مهندسی محیطزیست:
- سازمانها و مراکز محیطزیستی: فارغالتحصیلان میتوانند در سازمانها و مراکز حفاظت از محیطزیست، آب و هوا و تنوع زیستی فعالیت کنند.
- شرکتها و صنایع: شرکتها و صنایع برای رعایت مقررات زیستمحیطی و مدیریت منابع طبیعی به نیروی کار متخصص در این زمینه نیاز دارند.
- مؤسسات دولتی: وزارتخانهها و سازمانهای دولتی مسئولیتهای مرتبط با محیطزیست و حفاظت از آن را به عهده دارند و نیاز به کارشناسان محیطزیست دارند.
- مراکز تحقیقاتی و دانشگاهها: فارغالتحصیلان میتوانند در مراکز تحقیقاتی محیطزیستی و دانشگاهها به تحقیق و آموزش در این زمینه بپردازند.
وظایف رشتۀ علوم و مهندسی محیطزیست در محیط کار:
- تحلیل و ارزیابی زیستمحیطی: انجام تحقیقات و بررسیها برای تحلیل و ارزیابی تأثیرات پروژهها و فعالیتهای انسانی بر محیطزیست.
- مدیریت منابع طبیعی: برنامهریزی و مدیریت منابع طبیعی از جمله آب، خاک، جنگل و منابع طبیعی دیگر به منظور حفاظت و بهرهبرداری بهینه از آنها.
- طراحی و اجرای طرحهای محیطزیستی: طراحی و اجرای طرحها و پروژههای محیطزیستی با استفاده از تکنولوژیها و روشهای مهندسی.
- حفاظت از تنوع زیستی: انجام فعالیتها و برنامهها برای حفظ و حمایت از تنوع زیستی و گونههای گیاهی و جانوری.
برخی دیگر از وظایف آنها عبارتند از:
- تعیین روشهای جمعآوری دادهها را برای پروژههای تحقیقاتی، تحقیقات و نظرسنجیها
- جمعآوری و جمعآوری دادههای زیستمحیطی از نمونههای هوا، خاک، آب، مواد غذایی و سایر مواد برای تجزیه و تحلیل علمی
- تجزیه و تحلیل نمونهها، نظرسنجیها و سایر اطلاعات برای شناسایی و ارزیابی تهدیدات محیطزیست
- تهیه برنامههایی برای جلوگیری، کنترل یا رفع مشکلات زیستمحیطی مانند آلودگی زمین یا آب
- ارائه اطلاعات و راهنمایی به مقامات دولتی، مشاغل و عموم مردم در مورد خطرات احتمالی زیستمحیطی و خطرات سلامتی
- تهیۀ گزارشات فنی و ارائههای تحقیقاتی
مزایا و معایب رشتۀ علوم و مهندسی محیطزیست
مزایا:
- مسئولیت اجتماعی: فارغالتحصیلان این رشته با فعالیت در حوزۀ حفاظت از محیطزیست به مسئولیت اجتماعی مهمی پاسخ میدهند.
- ارتباط با طبیعت: این رشته به افراد امکان برقراری ارتباط نزدیکتر با طبیعت و محیطزیست میدهد.
- فرصتهای شغلی: به دلیل رونق حوزۀ محیطزیست و اهمیت حفاظت از آن، فرصتهای شغلی در این رشته زیاد است.
معایب:
- نیاز به تخصص: فعالیت در حوزۀ محیط زیست نیازمند دانش و تخصص فنی و علمی است که ممکن است زمانبر باشد.
- رونق ناپایدار: تغییرات در سیاستها و بودجهبندیها ممکن است رونق شغلی در این حوزه را تحتتأثیر قرار دهد.
تواناییهای لازم برای موفقیت در رشتۀ علوم و مهندسی محیطزیست:
- دانش زیستشناسی و محیط زیست: دانش کافی از علوم زیستی و محیطزیست به شما کمک میکند تا مسائل محیطزیستی را بهتر درک کنید.
- توانایی تحلیل و برنامهریزی: توانایی تحلیل دقیق مسائل زیستمحیطی و برنامهریزی برای اجرای طرحهای محیطزیستی از اهمیت بالایی برخوردار است.
- مهارتهای مهندسی: اگر به گرایش مهندسی در این رشته علاقهمند هستید، مهارتهای مهندسی و طراحی به شما کمک میکند تا بهبودهای فنی و مهندسی در حوزۀ محیطزیست انجام دهید.
- مهارتهای ارتباطی: برقراری ارتباط مؤثر با مردم و همکاران به شما در فعالیتهای محیطزیستی کمک میکند.
مهاجرت و پذیرش تحصیلی رشتۀ علوم و مهندسی محیطزیست
مهاجرت و پذیرش تحصیلی در رشتۀ علوم و مهندسی محیطزیست به کشورها و دانشگاههایی که این رشته را ارائه میدهند ممکن است به شرایط اقتصادی و سیاستهای مهاجرتی این کشورها بستگی داشته باشد. برای پذیرش تحصیلی، ابتدا باید با دانشگاههای موردنظرتان ارتباط برقرار کنید و فرایند پذیرش موردنظر آنها را بررسی کنید. در ضمن، مهارت زبانی (بهخصوص انگلیسی) نیز یکی از نیازهای مهم برای موفقیت در پذیرش تحصیلی به کشورهای خارجی است.
نویسنده: تیم مشاوره مقدم _ فاطمه دهقانپور