زیستشناسی دریا یکی از شاخههای علمی زیستشناسی، به مطالعۀ زندگی و پدیدههای مرتبط با حیات دریایی میپردازد. این رشته در جهت فهم بهتر اکوسیستمها، جانوران و گیاهان دریایی، اقیانوسها و اثرات تغییرات طبیعی و انسانی بر محیط دریا است. زیستشناسان دریایی به بررسی گونهها، اکوسیستمها، اقیانوسشناسی، بیولوژی مارین و سایر موضوعات مرتبط با محیطهای آبی میپردازند.
اهمیت رشتۀ زیستشناسی دریا
زیستشناسی دریا به دلیل اهمیت حیات دریایی و اقیانوسها در حفظ تعادل زمین و ارتباط بین زمین و اقیانوسها بسیار اهمیت دارد. این رشته به درک بهتر اکوسیستمهای دریایی و نقش آنها در حفظ محیط زیست و ارتباط با انسانها کمک میکند. همچنین، مطالعۀ محیطهای آبی دریاها و اقیانوسها به ما امکان میدهد که رویکردهای پیشرفتهای در مدیریت و حفاظت از منابع طبیعی را انجام دهیم.
گرایشهای رشتۀ زیستشناسی دریا
-
زیستشناسی مارین:
بررسی جانوران، گیاهان و محیط زندگی دریایی از جمله موضوعات این گرایش است.
-
اقیانوسشناسی:
مطالعه عوامل مؤثر بر اقیانوسها، جریانات اقیانوسی، شرایط جوی و آب و همچنین تأثیر آنها بر اقلیم و جو زمین را بررسی میکند.
-
حفاظت محیطزیست دریا:
مطالعۀ تغییرات محیطی دریاها و اقیانوسها و راههای حفاظت و مدیریت منابع طبیعی در محیطهای آبی را بررسی میکند.
-
زیستشناسی پرندگان و حیوانات دریایی:
مطالعۀ پرندگان و جانوران دریایی و زندگی آنها در اکوسیستمهای دریایی را بررسی میکند.
بازار کار و فرصتهای شغلی رشتۀ زیستشناسی دریا
رشتۀ زیستشناسی دریا با توجه به مطالبی که قبلاً ارائه شد، فرصتهای شغلی متنوعی در اختیار فارغالتحصیلان قرار میدهد. بهطور خلاصه، فرصتهای شغلی رشته زیستشناسی دریا عبارتند از:
- اشتغال در مؤسسات پژوهشی و علمی: فارغالتحصیلان زیستشناسی دریا میتوانند در مراکز پژوهشی و دانشگاهها بهعنوان محقق و پژوهشگر در زمینههای مرتبط با زیستشناسی دریا و محیطهای آبی فعالیت کنند.
- همکاری با سازمانها و مراکز محیطزیست و حفاظت: فارغالتحصیلان زیستشناسی دریا میتوانند در سازمانها و مراکز حفاظتی و زیستشناسی مارین همکاری کنند و در فعالیتهای مرتبط با حفاظت از دریاها و اقیانوسها سهم داشته باشند.
- کار در صنایع اکوتوریسم و گردشگری دریایی: فارغالتحصیلان میتوانند در صنایع اکوتوریسم و گردشگری دریایی، مانند توسعۀ تورهای مرتبط با زیستشناسی دریا و نمایشگاههای مارین، فعالیت کنند.
- همکاری با شرکتها و صنایع مرتبط: فارغالتحصیلان زیستشناسی دریا میتوانند در شرکتها و صنایع مرتبط با بررسی و پژوهش جانوران دریایی، مانند شرکتهای آبزیپروری و محیطزیستی، همکاری کنند.
از آنجا که حفظ محیطزیست و زیستشناسی دریا اهمیت زیادی دارد، فرصتهای شغلی برای فارغالتحصیلان این رشته بهطور کلی بسیار گسترده است و آیندهای روشن برای آنها وجود دارد. این رشته به فارغالتحصیلان امکان تعامل با محیطهای طبیعی و زندگی در محیطهای آبی را میدهد و فرصتی مناسب برای ایجاد تأثیر مثبت در محیطزیست دارد.
وظایف زیستشناسی دریا در محیط کار
– بررسی تنوع حیات دریایی و کمک به ارزیابی و مانیتورینگ منابع زیستی دریاها و اقیانوسها
– مطالعۀ تأثیرات تغییرات محیطی بر اکوسیستمهای دریایی و ارائه راهکارهای حفاظتی و مدیریتی
– تحقیق در زمینههای مرتبط با زیستشناسی جانوری و اکوسیستمهای مارین
– ارائۀ آموزشها و مشاورهها در زمینههای حفاظت محیطزیست و اقیانوسشناسی
مزایا و معایب رشتۀ زیستشناسی دریا
مزایا:
– امکان کشف و تحقیق در محیطهای طبیعی زیبا و جذاب اقیانوسها و سواحل
– پیشرفت در حوزههای پژوهشی و اکولوژیکی با تأثیر مثبت بر محیطزیست و موجودات دریایی
– ارتباط مستقیم با حیوانات و جانوران دریایی و بهرهمندی از تجربههای منحصربهفرد در محیط طبیعی
معایب:
– کار در شرایط آب و هوایی دشوار و محیطهای آبی، برخی افراد را ممکن است دچار مشکلات کند.
– ممکن است برخی از فرصتهای شغلی از نظر مالی کمتر از برخی رشتههای دیگر باشد.
– برخی فعالیتها ممکن است به دلیل محیطهای زیستی حساس نیاز به مجوزها و محدودیتهای قانونی داشته باشند.
تواناییهای لازم برای موفقیت در رشتۀ زیستشناسی دریا
– علاقه به محیطهای آبی و جانوران دریایی
– توانایی شناسایی و بررسی موضوعات زیستشناسی جانوری و اقیانوسشناسی
– مهارتهای تحقیق و پژوهش و تجزیه و تحلیل دادهها
– توانایی کار تیمی و همکاری با سایر محققان و متخصصان حوزههای مرتبط
– داشتن مهارتهای ارتباطی برای ارتباط با جامعه و مؤسسات حفاظتی و زیستشناسی مارین
این تواناییها به دانشجویان این رشته امکان میدهد که در زمینۀ پژوهش و کشف محیطهای دریایی و جانوران آن بهترین عملکرد را داشته باشند.
نویسنده: تیم مشاوره مقدم _ فاطمه دهقانپور