رمزگذاری جدول تناوبی
در ابتدای کار لازم است 38 عنصر اول جدول تناوبی را بدانید.
سعی کنید گروههای مهم یعنی گروه 1 – 2 – 13 – 14 – 15 – 16 – 17 – 18 را از بالا به پایین حداقل تا دوره 5 خوب بهخاطر بسپارید. برای هر کدام از این گروهها رمزی وجود دارد که بهصورت یک جمله منحصر به فرد میتوانید آنها را یاد بگیرید.
رمزهای جدول تناوبی:
گروه 1: هلینا کرباسیفر
گروه 2: به مگس کله سرمهای باید راه داد
گروه 13: بگو الو جواد اینجا تیمارستانه
گروه 14: کسی جلوی سینما، پاشو برید
گروه 15: ننه پرید آسمون سیبو بگیره
گروه 16: استاد سکته کرد ترکید پوکید
گروه 17: فُکُلتو بریدم ای عطایی
گروه 18: هی نیار کریم زرنگو
فلزات دستۀ d دورۀ چهارم: سرتیب وحید کریمی منو فرستاد کلمبیا با نیما و کوروش زندگی کنم.
نکات مخفی جدول تناوبی
نکاتی از جدول تناوبی که باید بهخاطر بسپارید:
- جدول تناوبی بر اساس افزایش عدد اتمی (نه جرمی) چیده شده است.
نکته: حواستان باشد تمام عنصرها در جدول تناوبی جرم اتمی مشخصی ندارند؛ مثل تکنسیم
- اساس گروهبندی بر اساس شباهت خواص شیمیایی است؛ ولی عنصرهای یک دوره، خواص شیمیایی متفاوتی دارند.
- با پیمایش هر دوره از چپ به راست، خواص عنصرها بهطور مشابه تکرار میشود؛ از اینرو چنین جدولی را جدول دورهای تناوبی عنصرها نامیدهاند. مثلاً فلوئور با کلر در یک گروه است و خواص شیمیایی مشابهی دارند.
♦ در تصویر زیر به عنوان هر عدد دقت کنید و هر کدام را خوب به خاطر بسپارید.
1- هرچه به سمت راست و بالا برویم، جرم اتمی افزایش پیدا میکند و اندازۀ اتمی کاهش مییابد.
2- عدداتمی یک عنصر برابر با تعداد پروتونهای آن است.
3- تعداد الکترونهای یک عنصر در وضعیت پایه برابر با تعداد پروتونهای آن است.
4- هر سطر از جدول تناوبی به یک دوره اشاره دارد؛ هر دوره حاوی الکترونهای بیشتری نسبت به دورۀ قبلی است.
5- هر ستون از جدول تناوبی به یک گروه اشاره دارد. تمام عناصر در یک گروه، خصوصیات شیمیایی نزدیکی به هم دارند.
6- گروه ۱ و ۲ از عناصر موسوم به فلزات قلیایی و فلزات قلیایی خاکی هستند و خصوصیات شیمیایی مشابهی دارند.
7- عناصر گروه ۱۷ بهعنوان هالوژنها شناخته میشوند و عموماً بهصورت ترکیبهای نمکی و رنگی یافت میشوند.
8- گروه ۱۸ شامل گازهای نجیب مانند هلیم و نئون است و بهعنوان گازهای نجیب شناخته میشوند.
“تستهای مرتبط با جدول تناوبی“
1- در خصوص جدول تناوبی، کدام گزینه نادرست است؟
1) تناوب چهار و پنج، تعداد عناصر برابر دارند که تعداد عنصرها با تناوب ششم متفاوت است.
2) در هر گروه از جدول دورهاي، حداقل 5 عنصر وجود دارد.
3) دوره ششم جدول تناوبی، از مجموع عناصر 3 تناوب اول، 14 عنصر بیشتر دارد.
4) عنصري با عدد اتمی 26، در گروه 8 جدول تناوبی قرار گرفته است.
پاسخ: گزینۀ 2
2- چند مورد از مطالب زیر، نادرست است؟
الف) همواره در یک نمونۀ طبیعی از عنصری معین، اتمهای سازنده جرم یکسانی ندارند.
ب) سلولهای سرطانی، قابلیت تشخیص گلوکزهای نشاندار را از گلوکز معمولی ندارند.
ج) حدود ۲۲ درصد از عنصرهای شناخته شده بهطور مصنوعی ساخته میشوند.
د) فراوانترین ایزوتوپ هیدروژن، درصد فراوانی بالای ۹۹% دارد.
1) 1 2) 2 3) 3 4) 4
پاسخ: گزینۀ ۴
زیرا اغلب در یک نمونۀ طبیعی از عنصری معین، اتمهای سازنده جرم یکسانی ندارند.
3- شماره گروه و دورۀ کدام عدداتمی نادرست است؟
1) عدد اتمی ۷۲ در گروه ۹ و دورۀ ۴ قرار دارد.
2) عدد اتمی ۳۱۱ در گروه ۳۱ و دورۀ ۷ قرار دارد.
3) عدد اتمی ۳۷ در گروه ۷ و دورۀ ۶ قرار دارد.
4) عدد اتمی ۸۴ در گروه ۲۱ و دورۀ ۵ قرار دارد.
پاسخ: گزینۀ ۳
عدد اتمی ۳۷ در گروه ۵ قرار دارد.
4- کدام گزینه در مورد طبقهبندی عناصر در جدول دورهای نادرست است؟
1) نماد شیمیایی تمامی گازهای نجیب مانند نماد شیمیایی فلز قلع، دوحرفی است.
2) در دورههای پنجم و ششم جدول، تعداد عناصر برابر هستند.
3) با استفاده از آرایش الکترونی یک اتم میتوان مکان آن را در جدول یافت.
4) بهطور کلی جرم اتمی گزارش شده برای هر عنصر طبیعی در جدول، جرم اتمی میانگین آن است که به جرم اتمی ایزوتوپ فراوانتر نزدیکتر است.
پاسخ: گزینۀ ۲
در دورۀ پنجم جدول، ۸۱ عنصر قرار دارد، درحالیکه در دورۀ ششم، ۲۳ عنصر جای گرفتهاند.
5- کدام مطالب زیر دربارۀ جدول دورهای عنصرها درستاند؟
آ) ۲۹ عنصر نخست این جدول در طبیعت یافت میشوند و ۶۲ عنصر دیگر ساختگیاند.
ب) تفاوت شمار گروهها و دورههای جدول برابر با ۱۱ است.
پ) خواص شیمیایی عنصرهایی که در یک دوره از جدول جای دارند، متفاوت است.
ت) در این جدول هر عنصر با نماد یک، دو یا سه حرفی نشان داده شده است.
1) آ، ب 2) آ، ت 3) ب، پ 4) پ، ت
پاسخ: گزینۀ ۳
بررسی عبارتهای نادرست:
آ) در بین 92 عنصر اول جدول هم میتوانیم عنصر ساختگی داشته باشیم؛ مثل تکنسیم
ت) در جدول دورهای هر عنصر با نماد یک یا دو حرفی نشان داده شده است.
4- چه تعداد از عبارتهای زیر صحیح است؟
الف) تعداد عناصر در دورههای دوم و چهارم جدول تناوبی بهترتیب برابر با ۸ و ۸۱ عنصر است.
ب) در جدول دورهای عناصر، هر عنصر با نماد یک، دو یا سه حرفی نشان داده میشود.
پ) اختلاف تعداد عناصر گروههای ۲ و ۸۱ برابر با صفر است.
ت) تعداد عناصر گروههای ۴، ۵، ۶، ۷ با یکدیگر برابرند و برابر ۴ عنصر است.
1) 1 2) 2 3) 3 4) 4
پاسخ: گزینۀ ۲
مورد الف و ت صحیح است.
بررسی موارد نادرست:
ب) در جدول تناوبی عنصرها را با نماد یک یا دو حرفی نشان میدهند.
پ) گروههای ۲ و ۸۱ بهترتیب شامل ۶ و ۷ عنصر هستند و اختلاف تعداد عنصر این دو گروه برابر صفر نیست.
منبع: کتاب درسی
نویسنده: تیم مشاوره مقدم _ محمد مهدی صوفیان